Ophaling van afval: zelf doen of laten doen?

Voor de praktische uitvoering van de afvalophaling heeft de gemeente, voor zover ze deze taak niet heeft overgedragen aan een intergemeentelijk samenwerkingsverband, de keuze tussen diverse beheersvormen. Deze hebben allemaal hun sterke en zwakke kanten. Lokale mandatarissen moeten daarom weloverwogen kiezen wat in hun lokale situatie de meeste wenselijke manier van werken is.

De praktijk toont aan dat het ideale systeem niet bestaat: in sommige gevallen kan de gemeente de ophaling maar beter zelf organiseren en in andere zal een marktbevraging leiden tot de beste resultaten. Welke de beste keuze is, hangt af van tal van lokale factoren. Het feit dat de diverse beheersvormen bestaan in Vlaanderen laat toe om voortdurend een vergelijking te maken. Het verplicht gemeenten om efficiënt te werken, en bedrijven om aandacht te blijven schenken aan het niveau van dienstverlening. Gemeenten dragen de verantwoordelijkheid een democratische keuze te maken waarbij ze voor zichzelf bepalen wat prioritair is: de laagste kost, kwaliteit van de dienstverlening, flexibiliteit of maximale democratische impact op de uitvoering. Hiermee wordt recht gedaan aan de keuzevrijheid die publieke bestuurders moeten hebben ten aanzien van maatschappelijke voorzieningen. Gaan ze voor de laagste prijs? Of gaan ze voor een prijs-kwaliteitverhouding die in evenwicht is waarbij eigen beleid en visie tot uitvoering komen?

Diverse beheersvormen met hun sterke en zwakke kanten:

  • Gemeenten kunnen er voor kiezen om de ophaling van het afval zelf te doen. Zo garandeert ze de democratische controle. Wijzigingen kunnen snel doorgevoerd want zijn niet afhankelijk van strikte contractuele randvoorwaarden. Flexibel aanpassen van de geleverde dienst aan de noden van de bevolking of de financiële mogelijkheden van het bestuur is mogelijk. Door het zelf organiseren behoudt de gemeente ook alle kennis. Anderzijds riskeert de gemeente in dergelijk geval wel de nieuwste marktevoluties te missen, en kunnen de kosten hoger oplopen. En privé-bedrijven zien zich uitgesloten van de organisatie van de dienstverlening.
  • Marktkennis kan men binnenhalen door middel van gemengde publiek-private structuren. Democratisch toezicht blijft dan nog altijd mogelijk, en de publieke actor kan de wijzigende vraag van uit de bevolking voortdurend op de agenda plaatsen. Maar de dienstverlening kan wel onder druk komen te staan als er een meningsverschil rijst tussen de publieke en de private partner. De gemeente loopt het risico op langere termijn afhankelijk te worden van de kennis van de private partner in de samenwerking.
  • Intergemeentelijke samenwerking levert schaalvoordelen op die de efficiëntie verhogen en de kost verlagen, met behoud van een democratische en publieke structuur. Kennisopbouw binnen de overheid is daardoor haalbaar. Het engagement dat men daarbij aangaat is niet min. Gemeenten kunnen niet zomaar uitstappen, zelfs als ze ontevreden zijn over de dienstverlening. In dat geval kunnen ze wel proberen om daar van binnen uit iets aan te doen. Hoe meer gemeenten aan tafel, hoe beperkter de ruimte om oplossingen op maat van elke gemeente te organiseren.
  • Uitbesteden is een beproefde techniek om gebruik te maken van de kennis en ervaring van de privé sector. Vergelijking van offertes maakt het mogelijk te kiezen voor de 'beste koop' en de gemeente plooit zich terug op haar kerntaak: besturen. Maar de contracten zijn vaak onvoldoende flexibel, waardoor nieuwe ontwikkelingen tijdens een lopende opdracht maar zelden naar voor kunnen komen. Democratisch toezicht is herleid tot een minimum. En het bestuur loopt risico's als de contractant tijdens de duur van de samenwerking in financiële problemen komt.

Recente kennisitems

Afval inzamelen: lege gasflessen 1
Kennisitem - 16-04-2019
Afval inzamelen: lege gasflessen
# Afval, Afval inzamelen, Natuur & Milieu read.more
Afval gaat ondergronds 2
Kennisitem - 16-04-2019
Afval gaat ondergronds
# Afval inzamelen, Afval, Natuur & Milieu read.more
Recyclagepark: injectienaalden inzamelen 3
Kennisitem - 16-04-2019
Recyclagepark: injectienaalden inzamelen
# Afval, Afval inzamelen, Natuur & Milieu read.more
Recyclagepark: richtlijnen inzameling asbest 4
Kennisitem - 16-04-2019
Recyclagepark: richtlijnen inzameling asbest
# Afval, Afval inzamelen, Natuur & Milieu read.more